Usunięcie azbestu do 2032 roku – ważny obowiązek każdego właściciela nieruchomości

Dlaczego trzeba usunąć azbest?

Azbest był powszechnie stosowany w budownictwie w drugiej połowie XX wieku – szczególnie jako materiał pokryciowy dachów (płyty eternitowe), elewacji czy też rur wodociągowych. Niestety, dziś wiemy już, że jego włókna są bardzo niebezpieczne dla zdrowia. Wdychanie pyłu azbestowego może prowadzić do poważnych chorób układu oddechowego, w tym pylicy, nowotworów płuc czy międzybłonniaka opłucnej.

Z tego powodu w Polsce obowiązuje zakaz stosowania azbestu, a wszystkie wyroby zawierające ten materiał muszą zostać usunięte do 31 grudnia 2032 roku – tak stanowi Program oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032 przyjęty przez rząd.

Kto musi usunąć azbest?

Obowiązek usunięcia azbestu spoczywa na:

• właścicielach nieruchomości,
• zarządcach budynków,
• użytkownikach wieczystych.

Dotyczy to zarówno budynków mieszkalnych, gospodarczych, jak i innych obiektów, w których znajdują się elementy zawierające azbest.

Jak bezpiecznie usunąć azbest?

Samodzielne usuwanie azbestu jest zabronione! To materiał niebezpieczny i jego demontaż musi być przeprowadzony przez wyspecjalizowaną firmę posiadającą odpowiednie uprawnienia oraz sprzęt ochronny.

Proces bezpiecznego usunięcia obejmuje:

1. obowiązki właściciela/ użytkownika wieczystego/zarządcy nieruchomości:

• zgłosić prace polegające na zabezpieczaniu lub usuwaniu wyrobów zawierających azbest do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej,
• poinformować sąsiadów o terminie usuwania materiałów zawierających azbest oraz o sposobach zabezpieczenia przed ich szkodliwym wpływem.

 2. Obowiązki firmy wykonawczej z chwilą otrzymania zlecenia

• powiadomienie trzech instytucji - inspektora nadzoru budowlanego, inspekcji pracy oraz państwowego inspektora sanitarnego - o zamiarze wejścia na budowę. Instytucjom tym powinny zostać przekazane informacje na siedem dni przed rozpoczęciem robót. W zgłoszeniach powinny zostać podane: zakres planowanych robót, informacja o sposobie ich przeprowadzania (rodzaj prac, czas ich trwania, liczba wykonujących je osób), szacunkowa ilość powstałych w czasie rozbiórki odpadów azbestowych.
• sporządzić plan prac związanych z wykonaniem robót. Powinny w nim zostać uwzględnione szczegółowe informacje o postępowaniu zmniejszającym narażenie pracowników i osób przebywających w pobliżu remontowanego domu na szkodliwe działanie azbestu. Taki plan musi się znajdować w dokumentach firmy przeprowadzającej demontaż.
• przed demontażem teren wokół nieruchomości powinien zostać wydzielony taśmą. Dodatkowo muszą zostać umieszczone tablice ostrzegawcze: "Uwaga! Zagrożenie azbestem", "Osobom nieupoważnionym wstęp wzbroniony" albo "Zagrożenie azbestem krokidolitem".
• po wykonaniu prac wykonawca prac ma obowiązek złożenia właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu lub zarządcy nieruchomości, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest pisemnego oświadczenia o prawidłowości wykonania prac oraz o oczyszczeniu terenu z pyłu azbestowego, z zachowaniem właściwych przepisów technicznych i sanitarnych.

Co grozi za nieusunięcie azbestu?

Po upływie terminu, tj. po 31 grudnia 2032 r. właściciele budynków, którzy nadal będą posiadać wyroby zawierające azbest, mogą zostać objęci sankcjami administracyjnym, a nawet grzywną. W przypadku budynków zagrażających zdrowiu lub środowisku – organy nadzoru budowlanego mogą nakazać natychmiastowe usunięcie azbestu.

Powiatowy program usuwania azbestu/pomoc finansowa

Zarząd Powiatu już od 2006 roku realizując Powiatowy program usuwania azbestu, którego nadrzędnym celem jest usunięcie do końca 2032 roku wszystkich wyrobów zawierających azbest i ich bezpieczne unieszkodliwienie na składowiskach odpadów niebezpiecznych poza terenem naszego powiatu, wspierał finansowo osoby fizyczne oraz wspólnoty mieszkaniowe w działaniach związanych z demontażem i unieszkodliwieniem zdemontowanych płyt azbestowo-cementowych oraz odbierał od osób fizycznych na koszt powiatu zeskładowane odpady zawierające azbest.

Od 2018 r. Zarząd Powiatu nadal realizuje Powiatowy program usuwania odpadów zawierających azbest ale tylko w stosunku do osób fizycznych  w części  dotyczącej odbioru i unieszkodliwienia już zeskładowanych odpadów zawierających azbest.

Zgodnie z przeprowadzoną w latach 2006-2007, we wszystkich gminach powiatu bieruńsko-lędzińskiego, inwentaryzacją ilości wyrobów zawierających azbest (płyty azbestowo-cementowe: pokrycia dachowe, okładziny elewacyjne) ustalono, iż w powiecie występuje ok. 180 000 m² powierzchni pokrytej płytami azbestowo-cementowymi (pokrycia dachowe, elewacje) co stanowi ok. 2 000 Mg (ton). W poszczególnych gminach powiatu zinwentaryzowano następujące ilości wyrobów zawierających azbest:. tj.:

Gmina Bieruń - 110 000 m² co stanowi ok. 1 220 Mg

Gmina Lędziny - 26 000 m² co stanowi ok. 290 Mg

Gmina Chełm Śląski - 19 000 m² co stanowi ok. 210 Mg

Gmina Imielin - 15 000 m² co stanowi ok. 170 Mg

Gmina Bojszowy - 10 000 m² co stanowi ok. 110 Mg

W latach 2006-2024 w ramach dofinansowania z budżetu powiatu, z terenu powiatu bieruńsko lędzińskiego usunięto ok. 1 080 Mg (co stanowi ok 54% zinwentaryzowanego  azbestu) odpadów zawierających azbest i unieszkodliwiono poprzez zeskładowanie na uprawnionych składowiskach na terenie Polski. Na zadania te wydatkowano z budżetu powiatu 870 793 zł udzielając wsparcia finansowego osobom fizycznym oraz wspólnotom mieszkaniowym.

W roku 2025 Zarząd Powiatu rozpatrzył pozytywnie wszystkie złożone wnioski (28 Wnioskodawców) osób fizycznych z terenu naszego powiatu – zadanie jest w trakcie realizacji, została wyłoniona firma, tj. Logistyka Odpadów sp. z o.o. w Bielsku-Białej, która do końca 31 października 2025 r. odbierze i przekaże do unieszkodliwienia na odpowiednich składowiskach odpadów niebezpiecznych ok. 42 Mg zeskładowanych odpadów zawierających azbest, na koszt budżetu powiatu w wysokości 32 383,80 zł brutto.

Opracowano na podstawie:

• rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2010 r. w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania wyrobów zawierających azbest oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których były lub są wykorzystywane wyroby zawierające azbest
• Programu oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032
• ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
• danych własnych